Όχι Μόνο Μια Στατιστική

Σας προκαλώ, ξεκινήστε μια οποιαδήποτε κουβέντα, επί παντός επιστητού, σχεδόν με οποιονδήποτε θα σας έλεγα. Μιλήστε για τα προβλήματα που ταλανίζουν την Ελλάδα του σήμερα (όχι ότι υπάρχει περίπτωση ν' αποφύγετε το εν λόγω θέμα οπουδήποτε βρεθείτε, από το τραπέζι της Κυριακής μέχρι την ουρά της εφορίας). Μα αλήθεια, σας προκαλώ. Και θα ήθελα να μου πείτε αν στη πορεία αυτής της κουβέντας υπάρχει περίπτωση να μην αναφερθείτε στο ρόλο της παιδείας. Ό, τι έκθεση μπορεί να γράψατε στο λύκειο είχε σίγουρα ως κοινό παρανομαστή, λύση, πανάκεια, μια παιδεία η οποία επιτελεί σωστά το ρόλο της και θεραπεύει - όχι, προλαμβάνει, κάλλιον!- οποιοδήποτε πρόβλημα μπορεί να ανακύψει. 

Αν σας δημιουργώ την εντύπωση ότι διαφωνώ με την ιδέα, κακώς. Τυχαίνει να συμφωνώ απολύτως. Και πριν ξεκινήσουμε καν τη συζήτηση για το πώς πρέπει να είναι αυτή η παιδεία, ας πάμε ένα βήμα πίσω. Η παιδεία πρέπει να υπάρχει. Πάντα ζορίζομαι όταν χρειάζεται να χρησιμοποιήσω έτσι αξιωματικά το "πρέπει", και δυσκολεύομαι ακόμα περισσότερο να σας το δικαιολογήσω, αλλά η αντίδρασή μου όταν ακούω ότι οαναλφαβητισμός κερδίζει έδαφος στην Ελλάδα-της-κρίσης είναι ενστικτώδης και κάτι μέσα μου θυμώνει, λέει ότι δεν μπορεί.

Θα μου πείτε ότι τα σχολεία δεν είναι απαραίτητα για την εκπαίδευση με την ουσιαστική έννοια της λέξης. Ότι ένας άνθρωπος "αγράμματος" μπορεί να γεμίσει βιβλία με τη σοφία που έχει αποκομίσει στη ζωή - ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί να τα υπαγορεύσει σε κάποιον άλλο. Βλέπετε αγαπητή ή αγαπητέ μου, μου φαίνεται πως τελικά πρέπει αυτό το αυτονόητο να το επανεξετάσουμε και να δούμε τι σημαίνει νους και γιατί η διαρκής εγρήγορσή του είναι ζωτικής σημασίας. Ο φίλος μου ο Παρασκευάς το κάνει καλύτερα από μένα και θα σας παραπέμψω στα λεγόμενά του.

Έχουμε λοιπόν ένα παιδί στα έντεκά του χρόνια που θεωρεί -αυτό, η οικογένειά του, ας κρίνουμε από το αποτέλεσμα που είναι το ίδιο- ότι η τύχη του θα είναι καλύτερη εάν αποφασίσει να εγκαταλείψει το σχολείο. Ότι το χαρτί που θα πάρει δεν θα είναι καταλυτικής σημασίας για τις επαγγελματικές του προοπτικές. Εσείς, εγώ, τι μπορούμε να πούμε σε αυτό το παιδί και σε αυτή την οικογένεια για να παραμείνει στην τάξη; Σίγουρα όχι ότι το επιβάλλει ο νόμος. Και, για να μην παρεξηγηθώ, να σας πω ότι δεν ασπάζομαι ούτε στο ελάχιστο την άποψη ότι για να γίνει κάποιος αξιόλογο μέλος την κοινωνίας πρέπει να γράψει καλά σε όποιες πανελλήνιες εξετάσεις και να βγει γιατρός, δικηγόρος ή μηχανικός. Τι να πούμε σε αυτό το παιδί, για να έχει την ευκαιρία να βρεθεί σε μία αίθουσα όπου θα ακούσει τη θεωρία της εξέλιξης, το παράδοξο του Ζήνωνα και τις αξίες της Γαλλικής Επανάστασης;

Και αν η οικογένειά του έχει ενστάσεις,  με κίνδυνο να ακουστώ γραφική, θα σας φέρω παραδείγματα γενεών πριν από εμένα που δεν άφησαν ποτέ τις οικονομικές δυσκολίες (που συχνά ήταν βαρύτερες από τις σημερινές) να σταθούν εμπόδιο στην πνευματική εξέλιξη των παιδιών τους. Που αξιολογούσαν πολύ υψηλότερα μια ώρα σε μία αίθουσα διδασκαλίας από μια παιδική εργατοώρα. Πού καμία οικονομική δυσχέρεια δεν θα τους έπειθε ποτέ να αλλάξουν αυτή την ιεραρχική σειρά.

Ελάτε να σκεφτούμε μαζί.

Πώς θα κάνουμε το σχολείο δελεαστικό ξανά;

Ευέλικτα ωράρια, προσαρμογή του διδακτικού υλικού, εμπνευσμένοι καθηγητές.

Στεγνές προτάσεις, δεν είμαι η κυβέρνηση να τις εφαρμόσει, αλλά πώς ξεκινάνε όλες οι ιδέες, πείτε μου;

Συνεχίζοντας ακάθεκτη με τις γραφικές και χιλιοειπωμένες προτάσεις μου, θα σας πω αν έχετε την ευκαιρία να μιλήσετε σε ένα παιδί που ανήκει ή σκέφτεται να αποτελέσει κομμάτι αυτής της θλιβερής στατιστικής, μην το κατηχήσετε. Αντί αυτού, ξεκινήστε μαζί του μια κουβέντα, για τη θεωρία της εξέλιξης, το παράδοξο του Ζήνωνα, τις αξίες της Γαλλικής Επανάστασης. Μην του δώσετε όμως όλες τις πληροφορίες. Εξάψετε την περιέργειά του. Κάντε το να θέλει να μάθει περισσότερα. Μπορεί να δουλέψει.

Προτιμώ να καταλήξω να συμφωνώ με τον κύριο Camus ο οποίος υποστηρίζει πως το σχολείο μας προετοιμάζει για τη ζωή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει, παρά να αφήσω τον κόσμο που υπάρχει να μας πάρει το σχολείο που μας προετοιμάζει για τον κόσμο που θα θέλαμε να έχουμε.

Θεώρημα Green

Μάρτιος 2006, Εισαγωγικό μάθημα ‘Μαθηματική Ανάλυση IΙ’

«Σε σας και σε κάθε άνθρωπο δόθηκε ένα τεράστιο δώρο, το μυαλό σας. Είναι το σπουδαιότερο εργαλείο που βρέθηκε και πρόκειται να βρεθεί και είναι δικό σας. Εκμεταλευτείτε το, γιατί όσο δεν το χρησιμοποιείτε, τόσο αυτό αδρανεί. Και όσο το αχρηστεύετε, αχρηστεύετε τον εαυτό σας». Ένα ολόκληρο πρώτο μάθημα αφιερωμένο στην αξία του ανθρώπινου νου. Αυτά τα λόγια, αυτή η απόφαση, τέτοια καθοδήγηση και αφοσίωση δε μπορεί παρά να σε στοιχειώσει και να σε σπρώξει σε μια τροχιά. Έπειτα η πορεία σου εξαρτάται από εσένα και το μυαλό σου.

Ο Αϊνστάιν δεν πίστευε πως υπάρχουν χαζοί άνθρωποι. «Αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει δέντρα, τότε θα περάσει μια ζωή πιστεύοντας ότι είναι χαζό». Δυστυχώς την τελευταία δεκαετία παρατηρείται έντονα μια φθίνουσα πνευματική πορεία της ανθρώπινης πλειοψηφίας που παραδόξως αντίκειται όχι μόνο στην τεχνολογική εξέλιξη, αλλά και στην τάση – ή την επιταγή αν προτιμάτε – για μαθησιακή και σπουδαστική επέκταση, που αποτελεί μονάχα μια βιτρίνα που ομορφαίνει, ένα καθρέφτη που στέκεσαι μπροστά του και νιώθεις μεγάλος.

Καθώς δεν πρόκειται πλέον για την ανθρώπινη δίψα για μόρφωση, όσο για μια κατασκευασμένη ανάγκη, ένα είδος, δηλαδή, ‘μορφωτικού’ καταναλωτισμού ο οποίος συνδυάζεται με μια ακόρεστη τάση προς τεχνοκρατισμό. Αυτή η κατάσταση ουδεμία σχέση έχει με διάπλαση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων και μόνο σε μια πνευματική αποκαθήλωση και ηθική ένδεια θα μπορούσε να καταλήξει. Και είναι η ίδια πνευματική ένδεια που κατέληξε να έχει την ευρέως πια ορατή έκφανση μιας οικονομικής κρίσης (η ειρωνία δε του αυταπόδεικτου είναι ιδιαιτέρως στενάχωρη).  Αναπόφευκτα πρέπει να αδειάσει το «είναι» μας πριν αδειάσουν οι τσέπες.

Η κατηφόρα άρχισε όταν ακριβώς σταματήσαμε να εκτιμούμε το κεφάλι μας, τη ψυχή και το πνεύμα μας. Όταν ατροφεί η σκέψη μας τότε εύκολα αδιαφορούμε, εύκολα ξεχνάμε και δύσκολα κρίνουμε. Αν πετάξουμε στο ποτάμι μια πέτρα και ένα φελλό ξέρουμε τι θα παρασυρθεί. Το μόνο που καταφέρνεις είναι να μη βουλίαξεις και έτσι βολεύεσαι. Προχωράει κανείς έτσι σε έναν διανοητικό αφορισμό που καταδικαστέα οδηγεί σε μια εσωτερικευμένη παρακμή με ρηχότερες εξωτερικές επιπτώσεις, τις οποίες σχεδόν εγκληματικά τολμά να διαχωρίζει από τον εαυτό του.

Αν πράγματι κάποιος πιστεύει στις αμαρτίες, τότε η πνευματική απαξία, η νοητική απραξία και η προσωπική υποτίμηση θα έπρεπε να βρίσκονται στην κορυφή. Κάποιο μυαλό γέννησε τεχνολογικά θαύματα, κάποιο μυαλό καλλιτεχνικά αριστουργήματα και κάποια μυαλά μπόρεσαν να τα θαυμάσουν. Κάποιο άλλο μυαλό, όμως, έθρεψε, έζησε και γέμισε χαρά την οικογένειά του. Η ατομική αδράνεια είναι πολύ απλά ένα καθεστώς εσωτερικής δικτατορίας, που όπως όλα συντηρούνται με ιδεολογικό και κριτικό περιορισμό και που όπως όλα μπορεί να ανατραπεί με τη βούληση.

Μια καθολικά πνευματική επανάσταση προβάλλει ως παραπάνω από επιτακτική. Μια επανάσταση που ούτε στους δρόμους θα παιχτεί, ούτε θα έχει σπόνσορες. Μόνο έτσι ο άνθρωπος θα ξαναγίνει κύριος του εαυτού του, έτσι μόνο μπορούμε να μπούμε σε τροχιά όχι επιστροφής ή αποκατάστασης, αλλά εξέλιξης και προόδου, να τεθούν θεμέλια για επαναπροσδιορισμό και εξάπλωση της ηθικής, για ισχυροποίηση της ατομικής και κοινωνικής ελευθερίας. Πώς αλλιώς ο άνθρωπος θα φτάσει τα όριά του, πώς θα εξαντλήσει τις δυνατότητές του και θα πλάσει νέες ικανότητες; Πώς θα ζήσει; Πώς θα ζήσει όπως έπρεπε να ζει…;

Μια οποιαδήποτε αλλαγή στηρίζεται σε τρία στάδια. Αρχικά τη «συνειδητοποίηση». Όταν ανοίξεις τα μάτια και δεις αυτά που φοβάσαι, αυτά που δεν ήθελες να δεις ποτέ. Ακολουθεί η «ιδέα». Όταν κλείσεις τα μάτια και φανταστείς αυτό που σε ηρεμεί, αυτό που θα ήθελες να ζεις. Τέλος έρχεται η «πράξη». Χτίζεις πρώτα τον εαυτό σου, όπως χτίζεις ένα σπίτι. Και χρειάζονται όλα τα σπίτια ώστε να γίνουν χωριό.

«Το θέμα δεν είναι να τελειώσουμε και να μου λύσετε ένα ολοκλήρωμα. Το θέμα είναι να φύγετε από εδώ και να ξέρετε να σκεφτείτε, να θέλετε να σκεφτείτε, να σας γίνει αναγκαίο σαν την αναπνοή σας και να μην το ξεχάσετε ποτέ»

Κύριε καθηγητά σας ευχαριστώ και συγγνώμη...

 

Υ.Γ. Παραμερίζοντας την εγκληματική φύση και επιμένοντας στα περί νου λεγόμενα..

Reporter: How much evil is there?

Charles Manson: As much as you see.

Reporter: What do you see?

Charles Manson: All of it. Right down to peaks you haven't touched yet. Dreams you haven't dreamed, and worlds you haven't conquered. The mind is endless. You put me in a dark solitary cell, and to you that's the end, to me it's the beginning, there's a world in there... and I'm free.

Θεωρία Συνόλων

Από μικρή ηλικία θεώρησα ιδιαιτέρως θολό το διαχωρισμό αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας. Ανίκανος να μπορέσω να μπλέξω ορθολογισμό και συναίσθημα, δε μπόρεσα ποτέ να χαθώ και εγώ σε μια τέτοια παραφροσύνη. Ένα ποτήρι μισοάδειο και ένα μισογεμάτο είχαν πάντα την ίδια ποσότητα νερού. Η διαφορά έγκειται στην ικανότητα του ανθρώπου να ξεδιψάσει. Έτσι, σαν τον Wole Soyinka και εγώ, απέρριψα αυτές τις λέξεις όπως οπτιμισμός και πεσιμισμός αρκετά νωρίς ανήμπορος να βρω τη διαχωριστική γραμμή αλλά και αδιαφορώντας στο να προσπαθήσω.

Υιοθετώντας προσωρινά τη μέση χρήση που κατέλαβαν οι όροι αυτοί σήμερα, περνώ στη θεωρία συνόλων. Αν ορίσουμε ως χώρο την ανθρώπινη ύπαρξη, τότε αισιοδοξία και πεσιμισμός αποτελούν δυο σύνολα του χώρου αυτού. Υπάρχει, λοιπόν, ένα μεγάλο σύνολο τομής μεταξύ αυτών των δύο, που φαντάζομαι μπορεί να γίνει κοινώς αποδεκτό ως ρεαλισμός, και είναι η αντίληψη του οποίου θα κατατάξει τον εκάστοτε άνθρωπο σε καθένα από τα δυο αυτά σύνολα.

Στο μυαλό μου, ο πεσιμισμός δεν είναι τίποτα άλλο από περιοδικές εκρήξεις άκρατης εσωτερικής αισιοδοξίας. Κι αυτό γιατί πρέπει κανείς να έχει γνωρίσει την ομορφιά, τη χαρά και τον έρωτα, πρέπει να έχει ζήσει κάτω από το γαλάζιο και μέσα στο πράσινο, πρέπει να έχει ελπίσει, να έχει ονειρευτεί και να έχει φανταστεί ώστε να φτάσει σε μια απογοήτευση. Και τα δύο σύνολα κινούνται με βάση το ανικανοποίητο.

Γι’ αυτό και οι δύο άνθρωποι ζουν ο ένας μέσα από τον άλλο και ο διαχωρισμός τους δεν είναι παρά μόνο μια αναπόδεικτη θεωρία. Αν κάποιος ‘’προβλέπει’’ ένα όμορφο μέλλον, τότε κάποιος μπορεί να νιώθει ένα σκληρότερο παρόν. Και σε αυτή την περίπτωση, το ίδιο νερό υπάρχει για όλους. Αν οι μεν έχουν τη θέληση και την ενέργεια να ερωτευτούν το καλό ή το κακό, θεούς μα και δαίμονες, ό,τι τους πικραίνει και ό,τι τους χαράζει χαμόγελα, είμαι και εγώ που ερωτεύτηκα τις ιδέες μου, τα όνειρα και τα ιδανικά μου, ερωτεύτηκα την ύπαρξη ανθρώπων σαν κι αυτούς, και είναι η έλλειψη αυτών, η προδοσία των ονείρων μας που προκαλεί οργή και θλίψη.

Μα είτε με απογοήτευση, είτε με αισιοδοξία στόχος είναι πάντα η αλλαγή. Θα αποκαλούμαι πεσιμιστής όταν χρειάζομαι ‘αισιόδοξους’ ανθρώπους να μου δώσουν ελπίδα. Μα δε θα μπορούσατε να χαρακτηριστείτε αισιόδοξοι αν δεν υπήρχα εγώ. Όπως το ψέμα χρειάζεται την ύπαρξη μιας αλήθειας για να μπορέσει να οριστεί ως ‘ψέμα’, έτσι και το όνειρο και η ελπίδα χρειάζεται το ρεαλισμό και μια συγκίνηση.  Προτείνεις σε κάποιον να ερωτευτεί όταν γνωρίζεις πως δεν το κάνει. Μέσα στο δωμάτιο και οι δύο κόσμους πλάθουμε, μόνο που τα παράθυρα σε κάποιους φωτίζουν περισσότερο. Επιλέγεις να βάψεις την αγάπη κόκκινη, το φίλο μπλε, μα και να δώσεις χρώμα ακόμα και σε αυτά που σε θλίβουν, σε αυτά που σε θυμώνουν. Κάνεις το φασίστα κίτρινο και τον πόλεμο καφέ, το μετανάστη γαλάζιο και μου ομορφαίνεις τον κόσμο και σε ευχαριστώ. Μα εγώ επιλέγω να μη διαιρέσω την ίριδα, όλο το φως σε ό,τι με γεμίζει και καθόλου φως στις ασχήμιες του κόσμου. Και όταν βάλω όλα τα μαύρα μαζί, θα τα βάψω πάλι άσπρα για να μπορέσετε να τα ξανασχεδιάσετε.

Όταν μπεις σε ένα τραίνο κάποια καθίσματα κοιτούν μπροστά μα κάποια βλέπουν πίσω. Για να μπορέσεις να κοιτάς μπροστά, κάποιος μένει πίσω. Για να κάθεσαι εκεί σημαίνει ότι το θέλησες, για να αφήσεις το βλέμμα σου εκεί απ’ όπου φεύγεις σημαίνει ότι απλά δεν πρόλαβες την καλή τη θέση.

Εγώ πάντως θα διαλέγω πάντα διάδρομο για να μπορώ να αλλάζω. Στην τελική, το ζεμπέκικο μαζί θα το χορέψουμε...

Οι Αθεράπευτοι

"Ερωτευτείτε"

Σαφείς οι οδηγίες  του Σπύρου από το βυτίο.

Ο Σπύρος, όπως εγώ, ανήκει στους Α.Α. 

Αενάως αισιόδοξοι.

Ή απύθμενα αφελείς.

Πείτε μας έτσι αν θέλετε, θα παραβλέψετε όμως μια σημαντική διαφορά - εμείς οι αισιόδοξοι δεν ανεχόμαστε ούτε αγνοούμε την πραγματικότητα. Είμαστε απλώς πεπεισμένοι ότι όλα θα πάνε καλύτερα. Όχι καλά. Καλύτερα.

Και ξέρετε κάτι; Το καλύτερο πράγμα που μπορείς να ζητήσεις από έναν αισιόδοξο άνθρωπο, είναι να ερωτευτεί. Επειδή είναι πάντα έτοιμος. Η καρδιά του μπορεί να τεντωθεί και να συμπεριλάβει ό,τι τον περιτριγυρίζει.

                                                                    

Ο έρωτας του αισιόδοξου μπορεί να συμπεριλάβει τα όμορφα και τα άσχημα. Ερωτεύεται την ομορφιά και ερωτεύεται την ελπίδα που γεννιέται στη θέα της ασχήμιας.

Αν είστε απαισιόδοξος, θα σας εκνευρίσουμε, αλλά στη δυσαρέσκειά σας θα γεννηθεί η ελπίδα μας ότι μπορεί κάποια στιγμή να γίνει η ματιά σας ρόδινη, και την απαισιοδοξία σας αυτή ακόμα θα την ερωτευτούμε.

Εμείς οι αισιόδοξοι σας παρακινούμε να ερωτευτείτε και με τη σειρά μας το κάνουμε κι εμείς - ο Σπύρος  μας προτείνει να ερωτευτούμε "την πληγή του κυνηγημένου ξένου. Το φόβο του ανθρώπου χωρίς χαρτιά. Τη μοναξιά του ανθρώπου που πέρασε μέσα απ’ τις νάρκες και τα κύματα, για να πέσει απ’ το λυσσασμένο μαχαίρι του φασίστα". Εγώ θα σας πάω ένα βήμα παραπέρα. Ερωτευτείτε τον φοβισμένο, κυνηγημένο, πληγωμένο άνθρωπο που ζει κρυμμένος μέσα στον κάθε θύτη και εγκληματία. Ερωτευτείτε τον μικρό ήρωα που ζει μέσα στον κάθε μετανάστη που παρά τα ανυπέρβλητα εμπόδια και τις ασύλληπτες κακουχίες, μας χαμογελά στο δρόμο και μας βλέπει σαν το πρασινότερο γρασίδι που ανυπομονούσε να αγγίξει σε όλη του τη ζωή.

Ερωτευτείτε τις πιθανότητες. Εάν κοιτώντας τη μίζερη πραγματικότητα σηκώσετε τα χέρια ψηλά και παραιτηθείτε από κάθε προσπάθεια οποιασδήποτε αλλαγής, τίποτα δεν πρόκειται ν' αλλάξει. Οι πιθανότητες κάτι να γίνει αυξάνονται κατακόρυφα με την παραμικρή κίνηση. Ερωτευτείτε την πεταλούδα και τον τυφώνα που μπορεί να προκαλέσει με ένα της φτερούγισμα.

Η αστείρευτη πηγή της αισιοδοξίας μας; Έχουμε την τάση να ερωτευόμαστε την καθημερινότητα, τα μεγάλα συναισθήματα κρυμμένα σε μικρές χειρονομίες, τις λεπτομέρειες, τις μυρωδιές, τις μουσικές, με τον ενθουσιασμό και την αναστάτωση που μόνο το συναίσθημα του έρωτα μπορεί να σου ξυπνήσει. Και αν νομίζετε ότι μιλάει το αλκοόλ, συνήθως δεν είναι αλήθεια. Και αν σας ακούγομαι σαν τη Μητέρα Τερέζα, είναι μια πιθανή συνέπεια που θα πρέπει να αποδεχτώ. Και θα το κάνω με ένα χαμόγελο.