Ηθικόν ακμαιότατον, Ηθική σε σήψη

‘Είδα μια μέρα ένα παιδί στο σχολείο να κακομεταχειρίζεται ένα μικρότερο αγόρι. Αγανάκτησα, αλλά μου απάντησε: «Οι μεγαλύτεροι με χτυπούν και εγώ χτυπώ τους μικρότερους. Είναι δίκαιο». Με αυτά τα λόγια συνόψισε την ιστορία του ανθρώπινου είδους’.

Με την ανακοίνωση ασκήσεων με πραγματικά πυρά στην συνοριογραμμή με την Τουρκία, την οποία εξέδωσε ο Στρατός για την Καθαρά Δευτέρα (02/03/2020), δημιουργήθηκαν οι πρώτες αντανακλαστικές ανησυχίες, που έρχονται να επιβεβαιωθούν μόλις δύο ημέρες αργότερα με την αναγγελία θανάτου Σύρου πρόσφυγα από ελληνικά αστυνομικά πυρά. Όλα αυτά λαμβάνουν χώρα γύρω από ένα καλοστημένο πολεμοχαρές κλίμα παράνοιας, κάτι που μας εμποδίζει να σταθούμε αμέτοχοι και άφωνοι σεβόμενοι τις αξίες τις οποίες τιμούμε πρώτα ατομικά.

Παρατηρείται τις τελευταίες μέρες μια έξαρση παραπληροφόρησης, χειραγώγησης και φανατισμού υπό το παιάνισμα πολεμικών κορόνων και μιλιταριστικών εμβατηρίων τόσο από τους κυβερνώντες, όσο και από τα ΜΜΕ. Γίνεται καθημερινή χρήση φράσεων, όπως ‘εισβολή’, ‘εθνικό φρόνημα’, ‘ασύμμετρη απειλή’, αναφορές σε ‘ακμαίο ηθικό‘,  ‘σθεναρή αντίσταση’ και άλλων πολλών προπαγανδιστικών εκφράσεων και ειδήσεων με τη χρήση μιας άκρως επικίνδυνης, αλλά προμελετημένης, πολεμικής ρητορικής. Όλα αυτά, βέβαια, στα πλαίσια μιας ευρύτερης πολιτικής καλλιέργειας εθνικής συνείδησης και ψευδο-υπερηφάνειας στηριζόμενη αποκλειστικά σε στρατιωτικά και θρησκευτικά δεκανίκια. Εν ολίγοις, αναβιώνει σήμερα ένα καθεστώς επιβολής φόβου με ταυτόχρονη επίκληση στην αγωνιστική υπερηφάνεια του Ελληνικού λαού, στρατού και λοιπών δυνάμεων.

Βέβαια, δεν περιμέναμε τις μέρες αυτές, ώστε να πέσουμε από τα σύννεφα. Ο μεγάλος πασιφιστής του περασμένου αιώνα Μπέρναρντ Ράσελ επεσήμανε ‘Κανένας άνθρωπος ούτε ομάδα ούτε έθνος δεν μπορεί να ενεργήσει ανθρώπινα ή να σκεφθεί σωστά υπό το κράτος ενός μεγάλου φόβου...Ο συλλογικός φόβος ερεθίζει το αγελαίο ένστικτο και τείνει να προκαλεί το μένος εναντίον αυτών που δεν θεωρούνται μέρος της αγέλης.’ Η επικράτηση του φόβου δεν ήρθε από μόνη της, αλλά με αιώνες συστηματικής επιβολής, διαρκούς αποδυνάμωσης των αντοχών των ανθρώπων όλου του κόσμου και κυρίως της κατευθυνόμενης δημιουργίας εχθρών.

Το αγελαίο ένστικτο είναι αυτό που ξεμπροστιάζει το φύσει βίαιο (κακό) – κατά Hobbes - χαρακτήρα του ανθρώπου. Κατά τον ίδιο, η επίσης εγγενής λογική του ανθρώπου ήταν η μόνη ειρηνοποιός δύναμη ικανή να κατευνάσει αυτές τις βίαιες εκρήξεις του ανθρώπινου ευδαιμονισμού. Όπου υπάρχει φόβος, είναι εκμεταλλεύσιμος, γιατί ο φόβος φωλιάζει στην αδυναμία. Με κάθε υποψία έλλειψης αιτίας φόβου, θα κατασκευάζεται μια καθώς ο άνθρωπος κουρδίζεται πιο εύκολα in extremis. Είναι, λοιπόν, πρόδηλη η ανάγκη ύπαρξης βαρβάρων, όσο είναι και η ανάγκη ύπαρξης ηρώων για τη νοσούσα, αλλά και νοσηρή,  εθνικοφροσύνη.

‘Πίσω από τις εξουσίες, των οποίων η περηφάνια έχει καταστρέψει την ανθρωπότητα, στέκονται οι υπομένοντες πληθυσμοί, οι οποίοι υποφέρουν και πεθαίνουν. Σε αυτούς, η παράνοια του πολέμου και η αποτυχία των κυβερνήσεων γίνονται πιο ορατές από ποτέ. Πρέπει να επικαλεστούμε την ανθρωπιά και τη συλλογική σοφία αν δεν θέλουμε ο πολιτισμός να αφανιστεί εντελώς μέσα στο αυτοκτονικό παραλήρημα’ έλεγε ακόμα ο Ράσελ. Ελάχιστα μπορούμε να προσθέσουμε εμείς στη διαχρονικότητα των λόγων αυτών. 

Μια ολόκληρη χώρα βρίσκεται σε προσπάθεια στροφής της ενάντια στα κατατρεγμένα παιδιά αυτού του κόσμου, την ίδια ώρα που ενθαρρύνονται τα δικά της παιδιά να γίνουν και αυτά με τη σειρά τους κούκλες στο ίδιο πανηγύρι. Διανύουμε μια περίοδο κρίσιμη για κάθε κοινωνία, βρισκόμαστε σε ένα σημείο που η δράση είναι επιταγή. Σε τέτοιες συνθήκες και χρονικές συγκυρίες ακόμα και η η στάση του ‘Ναι μεν, αλλά’ δεν είναι αποδεκτή, καθως γίνεται το χώμα το οποίο θρέφει τις ρίζες του μισανθρωπισμού.

Η διαμάχη των παρατεταμένων δυνάμεων και στη μέση εγκλωβισμένες ψυχές υπό το βλέμμα των ιπτάμενων ευρωπαϊκών παρατηρητών-αυτουργών είναι ίσως η ισχυρότερη εικόνα ηθικής χυδαιότητας στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία. Στεκόμαστε ενάντια στην εργαλειοποίηση των προσφύγων και των φαντάρων της χώρας μας, και κάθε χώρας και βρισκόμαστε δίπλα στα παιδιά και των δύο πλευρών του συρματοπλέγματος. Στεκόμαστε ενάντια στην έξαρση παραφροσύνης και καλλιέργειας πολεμικού κλίματος σε καιρό ειρήνης. Ως υπέρμαχοι της ελευθερίας, στεκόμαστε αντίβαρο στο ζύγι της ελεύθερης συνύπαρξης και στην ανάγκη του ανθρώπου να συμπορεύεται, χωρίς να ακολουθεί, και να μοιράζεται την ομοιότητα του ανόμοιου.

Απέναντι από τις κατασκευασμένες βαρβαρικές σκιές πρέπει να αναστηλωθεί το σύνολο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Απέναντι στην ηρωοποίηση των παραστρατιωτικών ομάδων θα βάζουμε τις ηρωίδες γιαγιάδες και τους ψαράδες της Λέσβου.

Απέναντι στις πολιτικές εντολές αποτροπής προσφυγικών βαρκών με κάθε κόστος θα τιμούμε τον Κυριάκο Παπαδόπουλο.

Απέναντι στα Μέσα καλλιέργειας φανατισμού και μισαλλοδοξίας θα θυμόμαστε τον Γιάννη Μπεχράκη.

Απέναντι σε κάθε μιλίτσια θα προτάσσουμε τον Άνθρωπο.

Απέναντι στην κακογραμμένη ιστορία των πολέμων θα βάζουμε την αιώνια και πανανθρώπινη ιστορία της προσφυγιάς, των διωγμών και της αλληλεγγύης.